Kesilen Sinir Onarılırsa Duyu Geri Gelir mi?
Kısa cevap: Evet, sinir onarımından sonra duyu geri gelebilir. Ancak bu hemen gerçekleşmez ve duyunun tamamen eski haline dönmesi garanti değildir.
El veya parmak kesilerinden sonra hastaların en sık sorduğu sorulardan biri şudur:
“Siniri diktiniz, tekrar hissedecek miyim?”
Sinir onarımı, kesilen sinirin uçlarının uygun şekilde karşılaştırılmasıyla gerçekleştirilir. Ancak ameliyattan sonra duyu hemen geri gelmez. Sinir liflerinin onarım bölgesinden geçerek hedef bölgeye doğru ilerlemesi gerekir. Bu nedenle iyileşmenin önemli bir kısmı ameliyattan sonra gerçekleşir.
Duyu ne zaman geri gelmeye başlar?
Sinir iyileşmesi yavaş ilerleyen bir süreçtir. İlk haftalarda onarım ve iyileşme süreci devam eder. Daha sonra sinir lifleri hedef dokuya doğru ilerlemeye başlar ve bu süreç kabaca günde 1 mm civarında olabilir. Amerikan Ortopedik Cerrahlar Akademisi de sinir büyümesini yaklaşık ayda 1 inç olarak tarif etmektedir.
Bu nedenle kesinin bulunduğu bölge önemlidir.
Parmağa yakın sinir kesilerinde: Sinirin ilerlemesi gereken mesafe daha kısa olduğu için duyu daha erken başlayabilir.
El bileği veya önkol seviyesindeki kesilerde: Sinirin parmak ucuna ulaşması daha uzun sürebilir. Duyunun geri dönmesi aylar alabilir; bazı üst ekstremite sinir yaralanmalarında bu süre bir yıla yaklaşabilir.
Bu nedenle ameliyattan birkaç hafta sonra devam eden uyuşukluk tek başına “sinir tutmadı” anlamına gelmez.
Duyu bir anda mı geri gelir?
Genellikle hayır.
İyileşme sırasında karıncalanma, elektriklenme veya farklı hisler ortaya çıkabilir. Sinir lifleri ilerledikçe duyunun niteliği zaman içerisinde değişebilir.
Bu süreçte beynin yeni duyusal uyarıları yeniden yorumlamayı öğrenmesi de önemlidir. Bu nedenle bazı hastalarda duyu eğitimi (sensory re-education) tedavinin bir parçası olabilir.
Duyu tamamen eski haline döner mi?
Her zaman değil.
Başarılı bir sinir onarımından sonra belirgin duyu kazanımı sağlanabilir. Ancak ince dokunma, sıcak-soğuk ayrımı veya iki noktanın birbirinden ayırt edilmesi gibi hassas duyular tamamen eski seviyesine dönmeyebilir.
Bu nedenle sinir cerrahisinde yalnızca sinirin anatomik olarak onarılması değil, aylar içerisinde elde edilen fonksiyonel duyu da değerlendirilir.
Sonucu neler etkiler?
Her sinir kesisinin sonucu aynı değildir. İyileşmeyi etkileyebilecek başlıca faktörler:
Hastanın yaşı
Yaralanan sinirin türü
Kesinin seviyesi
Yaralanmanın tipi
Sinirde doku kaybı olup olmadığı
Sinir uçları arasındaki mesafe
Yaralanmadan onarıma kadar geçen süre
AAOS; yaş, yaralanmanın tipi, etkilenen sinir ve yaralanma seviyesini sonuç üzerinde etkili faktörler arasında belirtmektedir.
Sinir uçları doğrudan birleştirilemiyorsa ne olur?
Her sinir kesisi uç uca dikilemeyebilir.
Sinirde doku kaybı varsa veya sinir uçları gerginlik oluşturmadan birleştirilemiyorsa sinir grefti, allogreft veya uygun durumlarda sinir tüpü (conduit) gibi rekonstrüksiyon yöntemleri kullanılabilir.
Amaç, yeni gelişen sinir liflerinin hedef bölgeye ulaşabileceği uygun bir yol oluşturmaktır.
Kesiden sonra uyuşukluk varsa ne zaman değerlendirilmelidir?
Bir kesi sonrasında parmakta veya elde yeni başlayan belirgin duyu kaybı varsa sinir yaralanması açısından değerlendirme yapılmalıdır.
Tam kat sinir kesilerinde cerrahi onarım gerekebilir. Yaralanmanın seviyesi ve tedavinin zamanlaması uygulanabilecek onarım yöntemini etkileyebilir.
Duyu geri dönene kadar hissiz bölgenin sıcak yüzeyler, kesici aletler ve fark edilmeyebilecek diğer yaralanmalara karşı korunması önemlidir.
Sonuç
Kesilen bir sinirin onarılması, duyunun yeniden kazanılabilmesi için yolu oluşturur; ancak iyileşme zaman alan bir süreçtir.
Duyu birkaç gün içinde geri gelmeyebilir. Sinirin yaralanma seviyesine göre iyileşme aylar sürebilir ve elde edilen duyunun kalitesi kişiden kişiye değişebilir.
Bu nedenle sinir cerrahisinde yalnızca “onarım yapıldı mı?” sorusuna değil, sinirin hedef bölgeye ulaşması ve zaman içerisindeki fonksiyonel iyileşmesine de bakılır.
